Domino-effect

Wat is ook alweer de oorzaak voor de telecomstoring die in

Maar toch kan zo’n middelgrote installatie maar liefst 700 zendmasten aan zich hebben hangen. Met aan elke mast hoeveel mobiel bellende en internettende Nederlanders? Vele. Zeker in het dichtbevolkte westen des lands, waar deze brand de eerste klap uitdeelde.heel Nederland voor communicatieproblemen heeft gezorgd? Een brand, ja. In een gebouw met daarin een Vodafone-installatie, onbemand. Wat voor installatie? Een middelgrote netwerkcentrale. Geen grote, geen knooppunt, geen centrale verkeersleiding, maar gewoon een middelgrote centrale zoals er wel meer zijn in Nederland.

Vervolgens heeft Vodafone verkeer moeten omleiden, capaciteit elders benutten en zijn algehele netwerk flink belasten. Nog zwaarder belasten dan al normaal gebeurt. Gevolg: meer storingen. Webwereld heeft Vodafone-mobieltjes in bijvoorbeeld Amsterdam onbruikbaar zien worden, de hele woensdag lang. De brand was toch ‘s ochtend vroeg? Klopt, maar toen is de ellende pas begonnen. Ook donderdagochtend was het herstel nog geen feit, de storing duurt zelfs tot ver in het paasweekeinde.

Aardappelcultuur

Niet alleen de consument is de dupe. De consument in de Randstand waar de brand woedde, en de consument verspreid door Nederland plus zelfs in het buitenland (waar de voicemail en roaming van Vodafone kuren heeft gekregen). Naast de gewone burger is ook héél Nederland geraakt in de vorm van de overheid.

“Dus de overheid is een paar dagen slecht telefonisch bereikbaar. Is dat nou zo’n ramp?”, vraagt een Webwereld-lezer zich af. Nou, dat is inderdaad een ramp. Het gaat niet alleen om de externe bereikbaarheid van het regeringsapparaat voor de gewone burger, maar ook – en misschien wel vooral – om de interne bereikbaarheid van de honderdduizenden ambtenaren die het Rijksapparaat rijk is.

Niet al die functionarissen zijn mobiel afgesneden, maar enkele duizenden zeker. Hoe dat zo? Simpel: omdat de overheid al jarenkiest voor telecom-monocultuur, met Vodafone als hofleverancier voor de mobiele telefonie.

Afhankelijkheid

Gelukkig hebben de getroffen Vodafone-klanten nog de beschikking over vaste telefonie, zal een optimist ongetwijfeld opmerken. Maar dan moet hij of zij wel thuis of op werk zijn. Of in het geval van een Rijksambtenaar moet die bij een pand zijn waar hij of zij toegang toe heeft, mét daarin een te claimen werkplek. Bovendien moet ‘het slachtoffer’ dan nog zijn of haar nummer wereldkundig – of voor een ambtenaar in ieder geval ‘staatskundig’ – zien te maken om überhaupt gebeld te kunnen worden.

Dat betreft dan alleen het bel- en sms-gedrag, maar vergeet mobiel internet niet en routenavigatie met actuele file-informatie. Wie heeft er anno 2012 nog een wegenatlas in zijn auto liggen? Wie print er nog een bestemmingsadres vóór vertrek ergens heen? Wie noteert er nog een toegemaild telefoonummer, laat staan een vast nummer? De mobiele telefoon en mobiel internet maken het leven zoveel gemakkelijker dat we niet meer zonder kunnen.

“15 jaar geleden waren er geen mobiele telefoons en toen ging het ook, dus het moet wel kunnen”, merkt een Webwereld-lezer op. Tsja, maar 15 jaar geleden (dus begin 1997!) was er ook geen Facebook en Bol.com, had niet iedereen e-mail of internettoegang, was zelfs de pc nog lang niet overal gemeengoed. Kortom: leven, werk en de samenleving waren geheel anders. (Webwereld was er toen overigens al wel.)

Eigen schuld

Toegegeven, de hierboven aangehaalde Webwereld-lezer zet zijn post nog voort: “als de mobiele telefoon dusdanig belangrijk voor je is dat je echt niet zonder kan, dan moet je zelf zorgen dat je het dubbel uitvoert”. En gelijk heeft hij. Maar daar wringt de schoen: uitwijk, failover, back-up, redundantie, roaming en zelfs een simpele pre-paid sim van bijvoorbeeld KPN kost knaken.

Sterker nog: back-up kost ook geld als je ervoor kiest geen back-up systeem staande bij te hebben staan, maar het nog moet aansluiten op moment dat er een brand woedt. Waarbij het aansluiten van het noodsysteem en het omleiden van de verbindingen nog gehinderd wordt door de bluswerkzaamheden. Kost allemaal tijd, en dus geld.

Geld wat niet alleen de telco’s er niet voor over hebben. Ook de klant is vrekkig. Waarop selecteren zij hun provider? Vooral op prijs. Dus maakt een telecombedrijf weinig kans als het een compleet redundant netwerk heeft, met dubbele zendmasten voor mobiel spraak- en dataverkeer, met allemaal genoeg capaciteit om het normale verkeer zonder haperingen op te vangen. Voor de belangrijkste knooppunten en grootzakelijke klanten zijn zulke voorzieningen er wel, en die worden navenant doorberekend en gefactureerd.

Bovendien is het hebben van een back-up niet afdoende. Je moet een werkende, regelmatig geteste back-up hebben. Eentje die de boel gelijk kan overnemen én soepel weer kan teruggeven. Zo heeft Vodafone eind 2009 nog een grote storing gehad die flink is verergerd doordat de back-up het niet deed. En dat overkomt welmeer partijen, met cruciale functies voor de samenleving.

Uitwijk geen optie

Terwijl Vodafone worstelt met de storing van deze week, en aanloopt tegen nieuwe problemen, zit het rond de tafel met zijn concullega’s. Ja, Vodafone, KPN en T-Mobile praten met elkaar, en niet alleen over tarieven. Wat zijn de mogelijkheden voor uitwijk bij storingen, om gebruik te maken van elkaars netwerken?

Die vraag komt ook vanuit de politiek: minister Verhagen wil wetenwat voor maatregelen de telco’s nemen. Niet alleen om storingen te voorkomen, maar ook om de impact ervan te beperken. De bewindsvoerder wil dat telecomklanten bij een storing sneller gebruik kunnen maken van de netwerken van andere telecomaanbieders. Dit vraagt Verhagen overigens niet puur en alleen voor de arme burger, maar ook voor de zwaar getroffen Rijksoverheid zelf.

Maar hé, dit klinkt bekend. Dit dansje is al eerder gedaan. Na een grote telecomstoring van eind 2009. De telco’s hebben overleg met elkaar. Er vindt ook overleg plaats met het ministerie van Economische Zaken. En vervolgens komen alle betrokken partijen tot de conclusie dat uitwijk technisch té complex is. Vervang Heemskerk (toen) door Verhagen (nu) en je bent klaar. Want de verstoorde partij van toen is dezelfde: jawel, Vodafone.

Bovendien, uitwijk waarheen? Naar T-Mobile of naar KPN. Telecomaanbieders en hun dochters die allen ook zo hun storingen,dekkingsgebreken, digitale inbraken en andere problemen hebben. Ieder heeft zo zijn eigen narigheid en zit niet te wachten op het delen van andermans ellende. Dat is te riskant, hebben ze eind 2009 al geconcludeerd.

Is de situatie dan hopeloos? Niet per sé. Dat uitwijk té complex is, valt te vertalen naar te duur. Hetzelfde geldt voor back-up, hot failover, redundantie en andere veiligheidsvoorzieningen. Dat kent allemaal een prijs. De vraag is of we bereid zijn die te betalen. Of beter: wíe er bereid is die prijs te betalen. Hoewel, uiteindelijk wordt het toch wel afgewenteld op de eindgebruiker. En die stemt met zijn portemonnee. Zodat de directie en aandeelhouders op hun beurt weer niet bereid zijn de hogere prijs te vragen. Eigenlijk allen tegen beter weten in.